Završen Svjetski kongres ekonomista u Beogradu

Beograd je tokom pet dana bio domaćin XXI Svjetskog kongresa ekonomista Međunarodne ekonomske asocijacije, jednog od najvažnijih međunarodnih skupova iz oblasti ekonomije. Kongres je u Sava centru okupio više od 1.000 učesnika iz više od 80 zemalja.

XXI Svjetski kongres ekonomista Međunarodne ekonomske asocijacije, održan od 22. do 26. juna u beogradskom Sava centru, završen je nakon pet dana predavanja, panela i stručnih rasprava o ekonomiji, međunarodnim odnosima, tehnologiji, tržištu rada i javnim politikama.

Domaćin Kongresa bio je Savez ekonomista Srbije, a skup je organizovan u saradnji sa Međunarodnom ekonomskom asocijacijom. Prema podacima organizatora, u Beogradu se okupilo više od 1.000 učesnika iz više od 80 zemalja, među kojima su bili profesori vodećih svjetskih univerziteta, istraživači, predstavnici međunarodnih institucija, centralnih banaka, vlada i kreatori ekonomskih politika.

Za Srbiju i regionalnu akademsku zajednicu ovaj događaj imao je poseban značaj, jer je Svjetski kongres ekonomista prvi put održan u Srbiji i jugoistočnoj Evropi. Istovremeno, ovaj skup se poslije gotovo dvije decenije vratio na evropski kontinent.

Predsjednik Saveza ekonomista Srbije Aleksandar Vlahović ocijenio je da je održavanje Kongresa u Beogradu veliko priznanje za domaću ekonomsku struku i potvrda da Srbija može biti mjesto globalnog ekonomskog dijaloga.

Centralna tema ovogodišnjeg Kongresa bila je: „Suprotstavljene vizije svijeta: globalizam ili nacionalizam, multilateralizam ili bilateralizam, demokratija ili autokratija“. Ta tema otvorila je rasprave koje prevazilaze okvire klasične ekonomske teorije, jer se savremena ekonomija sve više prepliće sa geopolitikom, klimatskim promjenama, energetikom, tehnološkim razvojem i pitanjem stabilnosti institucija.

Tokom Kongresa razgovaralo se o budućnosti globalizacije, novom ekonomskom poretku, odnosima SAD i Kine, industrijskim politikama, trgovinskim tenzijama, monetarnoj stabilnosti, tržištu rada, vještačkoj inteligenciji, klimatskim politikama, razvoju malih ekonomija i ulozi međunarodnih institucija u svijetu koji postaje sve podijeljeniji.

Posebnu pažnju privuklo je učešće troje dobitnika Nobelove nagrade za ekonomiju – Erica Maskina, Esther Duflo i Jeana Tirolea. Njihova predavanja i učešće u diskusijama dali su dodatnu težinu Kongresu i potvrdili njegov značaj u međunarodnoj akademskoj zajednici.

Pored nobelovaca, u Beogradu su govorili i brojni ekonomisti koji imaju važnu ulogu u savremenim globalnim raspravama. Među njima su bili Dani Rodrik, Hélène Rey, David Autor, Gene Grossman, Arnaud Costinot, Justin Yifu Lin, Ralph Ossa, Elhanan Helpman, Torsten Persson, David Yang, David Daokui Li, Oleg Itskhoki, Lorenzo Caliendo, Wendy Carlin i Raquel Fernández, kao i istraživači sa univerziteta poput Harvarda, MIT-a, Prinstona, Jejla, Stanforda, Berklija, Kolumbije, Oksforda, Pekinga, Tsinghua univerziteta i London School of Economics.

Kroz plenarna predavanja, panele i akademske sesije predstavljeno je više od 600 naučnih radova. Jedna od važnih poruka Kongresa bila je da globalizacija ne nestaje, ali se mijenja. Umjesto modela koji se oslanjao prije svega na efikasnost i otvorena tržišta, sve veći značaj dobijaju otpornost ekonomija, sigurnost lanaca snabdijevanja, regionalizacija i strateški interesi država.

Veliki dio rasprava bio je posvećen i povratku industrijske politike. Nakon perioda u kojem je dominiralo uvjerenje da tržište samo treba da usmjerava razvoj, sve veći broj država ponovo koristi aktivne ekonomske politike kako bi zaštitio strateške sektore, razvio nove tehnologije i smanjio zavisnost od globalnih poremećaja. Učesnici su, međutim, ukazivali da takve politike moraju imati jasne ciljeve i mjerljive rezultate, kako se ne bi svele na protekcionizam.

Vještačka inteligencija bila je jedna od tema koja se provlačila kroz više diskusija. Ekonomisti su razgovarali o tome kako će AI uticati na produktivnost, obrazovanje, istraživanje, tržište rada i globalnu konkurenciju. Uz očekivanja da nove tehnologije mogu ubrzati razvoj, istaknuti su i rizici koji se odnose na zaposlenost, nejednakost i koncentraciju moći u rukama malog broja velikih tehnoloških kompanija.

Na Kongresu su otvorene i rasprave o klimatskim politikama i dekarbonizaciji. Učesnici su naglasili da klimatska tranzicija nije samo ekološko pitanje, već i pitanje industrijske konkurentnosti, energetske bezbjednosti, javnih finansija i globalne pravičnosti. Posebno je ukazano na to da zemlje različitog nivoa razvoja nemaju iste mogućnosti da finansiraju prelazak na ekonomiju sa nižim emisijama.

Dio programa bio je posvećen i jednakosti, položaju žena u ekonomskoj profesiji i reformama koje omogućavaju veće učešće žena na tržištu rada. Time je Kongres pokazao da savremena ekonomija ne govori samo o rastu, trgovini i finansijama, već i o kvalitetu institucija, društvenoj uključenosti i pravednijoj raspodjeli mogućnosti.

Paralelno sa glavnim programom održana je i RIDGE Summer School na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Mladi ekonomisti, doktorandi i istraživači imali su priliku da predstave svoje radove, dobiju komentare iskusnih profesora i uspostave kontakte sa međunarodnom akademskom zajednicom.

Za domaću naučnu zajednicu, studente, institucije i privredu, održavanje Kongresa u Beogradu predstavljalo je rijetku priliku za neposredan kontakt sa ekonomistima koji oblikuju globalne debate i javne politike. Za Savez ekonomista Srbije to je bila i potvrda organizacione sposobnosti da bude domaćin događaja najvišeg međunarodnog ranga.

XXI Svjetski kongres ekonomista završen je bez jednostavnih odgovora na pitanja koja je otvorio, ali upravo u tome leži njegov značaj. U vremenu u kojem se preispituju stari modeli razvoja, trgovine i međunarodne saradnje, Beograd je tokom pet dana bio mjesto razgovora o ekonomiji budućnosti.

***

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.