Vakcinacija protiv gripa u Republici Srpskoj najavljena je za novembar, a iz Instituta za javno zdravstvo Republike Srpske kasniji početak povezuju sa prelaskom sa četvorovalentne na trovalentnu vakcinu. Dok je razlog za promjenu sastava jasno obrazložen u međunarodnim preporukama, u dostupnoj najavi nije precizirano zbog čega taj prelazak pomjera početak vakcinacije na novembar.
Iz vakcine se uklanja komponenta protiv B/Yamagata linije virusa gripa, čije prirodno kruženje nije potvrđeno od marta 2020. godine. Svjetska zdravstvena organizacija (SZO) zato smatra da njeno dalje uključivanje u sezonske vakcine više nije opravdano.
Dosadašnja četvorovalentna vakcina sadržavala je komponente protiv dva podtipa virusa gripa A — A(H1N1) i A(H3N2) — i dvije linije virusa gripa B — B/Victoria i B/Yamagata. Trovalentna vakcina zadržava komponente protiv oba podtipa virusa A i linije B/Victoria. Broj komponenti tako se smanjuje sa četiri na tri.
Manji broj komponenti sam po sebi ne znači slabiju zaštitu. Promjena prati podatke o virusima koji cirkulišu: izostavlja se komponenta od koje se više ne očekuje dodatna korist, dok ostaju one namijenjene zaštiti od virusa koji i dalje izazivaju sezonski grip. Takav trovalentni sastav SZO preporučuje i za sezonu 2026/2027. na sjevernoj hemisferi.
Pritom se vakcina ne prilagođava samo uklanjanjem jedne komponente. Konkretni sojevi koji ulaze u njen sastav periodično se mijenjaju jer se mijenjaju i virusi gripa. Za djelotvornost je važno koliko vakcinalni sojevi odgovaraju virusima koji budu cirkulisali tokom sezone.
Prema obrazloženju Evropske agencije za lijekove (EMA), izostanku B/Yamagata linije iz cirkulacije vjerovatno su dijelom doprinijele javnozdravstvene mjere uvedene tokom pandemije kovida, koje su ograničavale širenje respiratornih virusa. Osnov za uklanjanje te komponente ipak su višegodišnji podaci nadzora, u kojima njeno prirodno kruženje nije potvrđeno.
Preporuka za promjenu poznata je već nekoliko godina. SZO je uklanjanje B/Yamagata komponente preporučivala još od septembra 2023. godine. EMA je tokom 2024. preporučila da se u Evropskoj uniji ona najprije ukloni iz živih oslabljenih vakcina, a da se prelazak kod ostalih vakcina završi do sezone 2025/2026., uz očuvanje kontinuiteta snabdijevanja.
Za Republiku Srpsku, međutim, ostaje nerazjašnjena veza između te promjene i najavljenog novembarskog početka vakcinacije. U dostupnoj najavi nisu navedeni datum ugovaranja nabavke, ugovoreni rok isporuke niti konkretna prepreka zbog koje vakcinacija počinje kasnije. Zato se na osnovu objavljenih informacija ne može ocijeniti da li je kasniji početak bio neizbježan ili se mogao izbjeći.
Institut je za ovu sezonu naručio 18.000 doza za kategorije stanovništva koje imaju pravo na besplatnu vakcinaciju i dodatnih 2.500 doza za građane koji žele da se vakcinišu o svom trošku. Najavljeno je da će detalji i cijena biti naknadno objavljeni. Građani tako, uz objašnjenje promjene sastava vakcine, još čekaju i tačan datum kada će moći da je prime.
***
Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.
Čitaoci reporteri
Podjelite sa ostalim našim čitaocima ono što svakodnevno vidite, sa čime se susrećete, vaše utiske sa putovanja, neobične sutuacije kojima ste prisustvovali i zabilježili ih svojim foto-aparatom tokom ljetovanja, zimovanja, izleta... Pišite nam na našu email adresu:
