Gripa je virusno respiratorno oboljenje koje se javlja sezonski, koja se prenosi kapljičnim putem – direktan kontakt i indirektno preko predmeta i površina. Kada oboljeli od gripe kiše, kašlje ili govori, iz njegove usne i nosne šupljine izlaze sitne nevidljive kapljice sluzi i pljuvačke koje sadrže virus gripe. Osobe koje su u blizini oboljelog udišu te kapljice i zaraze se odnosno kad neko nezaštićeno kiše ili kašlje i kada rukama dodirujemo usta ili nos i prenosimo virus sa zaraženih različitih predmeta i površina kao što su kvake, tastature, telefoni i sl.
Gripa je bolest s kratkim periodom inkubacije, a to je vrijeme od ulaska virusa u organizam do pojave prvih simptoma bolesti koje obično traje od 1 do 3 dana.
Izvor zaraze je bolestan čovjek, koji je naročito zarazan kad su mu simptomi bolesti najizrazitiji, a to je kad kiše, kašlje i suze mu oči. Simptomi nastaju naglo uz groznicu, povišenu temperaturu, kašalj, kijavicu, bolove u mišićima i zglobovima, ekstremni umor, glavobolju, bol u grlu, što može biti praćeno povraćanjem i proljevom. Komplikacije gripe se mogu nastaviti na ove simptome, najčešće na respiratornom sistemu (upale bronhija I pluća), zatim upale uha i sinusa, ali mogu biti zahvaćeni i svi drugi organski sistemi.
PREVENCIJA
Najvažnija i najefikasnija mjera prevencije je vakcinacija protiv gripe koja se daje na početku sezone gripa, odnosno u mjesecu oktobru i novembru.
Svaki građanin se može vakcisinati ili komercijalnom vakcinom koju obezbjedjuje Institut za javno zdravstvo ili besplatnom vakcinom koju obezbjedjuje Fond zdravstvenog osiguranja RS za određene kategorije stanovništva preko Domova zdravlja.
Pored vakcinacije, u cilju zaštite od prenosa virusa gripa postoje opšte mjere prevencije (lična i kolektivna higijena) koje je potrebno preduzimati a to su:
- Pokrivanje usta prilikom kašlja i kihanja, najbolje sa papirnom maramicom
- Higijensko odlaganje papirnih maramica nakon svake upotrebe
- Redovno pravnje ruku toplom vodom i sapunom
- Provjetravanje prostorija više puta dnevno
- Izbjegavanje boravka u zatvorenom prostoru, većih skupova i bliskih kontakata sa drugim osobama
- Izbjegavanje kućnih ili bolničkih posjeta kod respiratornih infekcija
- U ishrani koristiti više toplih napitaka, voća i povrća (vitamin C)
LIJEČENJE
Osnovno liječenje gripe je simptomatsko. Ono uključuje mirovanje kao prvu i najvažniju mjeru, zatim nadoknadu tečnosti (čajevi, prirodni sokovi), uzimanje lijekova za snižavanje temperature i smirivanje kašlja, uzimanje lako probavljive hrane sa što više voća i povrća. S obzirom da je gripa uzrokovana virusima, antibiotici se ne primjenjuju jer se njima mogu liječiti samo bakterijske komplikacije, odnosno upala uha, upala sinusa i pluća, ali samo nakon propisivanja od strane licenciranog ljekara.
Sve osobe koje imaju simptome gripe trebaju mirovati uz korištenje simptomatske terapije, a zdrave osobe trebaju izbjegavati kontakte sa oboljelim.
JZU Institut za javno zdravstvo RS - Regionalni centar Doboj
