Grad Doboj predstavio je na završnoj konferenciji evropskog programa URBACT Pioneer Accelerator, održanoj 17. septembra u sarajevskoj Vijećnici, rezultate svog prvog učešća u ovom programu. Kao glavni konkretan rezultat izdvojena je pješačka staza duga – 13 metara.
Prema objavi Grada, u dijelu parka „Stari grad“ izgrađena je nova pješačka staza, postavljene su klupe i korpe za otpad, dok su prostor dodatno uredili posađenim drvećem i ukrasnim rastinjem.
Iz Gradske uprave tvrde da je staza postala „primarni i bezbjedan prolaz“ za oko 600 učenika Medicinske škole Doboj, kao i za ostale građane.
Svako uređivanje javnog prostora je korisno. Bezbjedan prolaz za učenike svakako je potreban, a nove klupe, korpe i sadnice bolje su od zapuštenog prostora. To nije sporno.
Sporno je, međutim, na koji način se ovaj zahvat predstavlja javnosti.
Osamnaest mjeseci programa, evropske obuke i studijske posjete
URBACT Pioneer Accelerator počeo je 1. aprila 2025. godine i traje do kraja septembra 2026. U programu učestvuje 27 gradova i opština iz pet zemalja zapadnog Balkana, dok je Doboj svrstan u grupu „Urbana priroda“.
Program je obuhvatio obuke, radionice, rad sa građanima i lokalnim zainteresovanim stranama, kao i studijske posjete evropskim gradovima. Predstavnici Doboja su, između ostalog, posjetili Utrecht, gdje su predstavljeni primjeri dugoročnog ozelenjavanja gradskih površina, urbanih vrtova, prilagođavanja klimatskim promjenama i uključivanja stanovništva u upravljanje javnim prostorima.
Zvanični izvještaji URBACT-a pokazuju i da su u lokalne aktivnosti u Doboju bili uključeni učenici, koji su govorili o parkovima kao zajedničkim prostorima namijenjenim svim generacijama.
Sam program, treba naglasiti, nije zamišljen kao fond za velike infrastrukturne radove. Gradovi su imali zadatak da osmisle i sprovedu male pilot-intervencije koje bi kasnije mogle poslužiti kao osnova za veće i dugoročnije promjene.
Ali upravo tu dolazimo do pitanja koje se ne može izbjeći: ako je 13 metara staze samo početni ogledni zahvat, gdje je plan nastavka i šta će građani Doboja nakon njega zaista dobiti?
Da li je 13 metara staze evropski rezultat ili redovno održavanje grada?
Grad Doboj u svojoj objavi govori o ulasku u „mrežu održivih evropskih gradova“, uspješnoj revitalizaciji parka i viziji nastavka uređenja „zelenih oaza“.
Međutim, javnosti nije saopšteno:
-
► koliko je projekat ukupno koštao;
-
► koliko je koštala staza duga 13 metara;
-
► koliko je klupa i korpi postavljeno;
-
► koliko je stabala posađeno i koje su vrste odabrane;
-
► ko je izveo radove;
-
► koliko je radionica održano i koliko je građana učestvovalo;
-
► koji su prijedlozi učenika prihvaćeni;
-
► koje će zelene površine biti sljedeće uređene;
-
► koliko je novca predviđeno za nastavak projekta;
-
► postoje li konkretni rokovi ili se sve završava na najavljenoj „viziji“.
Bez tih podataka građani ne mogu procijeniti da li je Doboj dobio vrijedan početak ozbiljnijeg programa ili se uobičajeno uređenje jednog malog dijela parka predstavlja kao veliko evropsko dostignuće.
Staza od 13 metara može biti korisna, ali teško da sama po sebi predstavlja odgovor na nedostatak uređenih zelenih površina, ljetne vrućine, zapuštene parkove, nedovoljno drveća i druge probleme sa kojima se Doboj suočava.
Pitanje za vlast i građane
Zato javno pitamo Gradsku upravu Doboja: da li je 13 metara pješačke staze, nekoliko klupa, korpi i sadnica rezultat kojim se jedan grad zaista treba hvaliti pred predstavnicima Evropske unije, gradonačelnicima i partnerima iz regiona i Evrope?
Da li je ovo početak ozbiljnog uređenja grada ili završetak projekta koji će ostati upamćen po konferencijama, putovanjima, radionicama i jednoj stazi dugoj koliko i gradski autobus?
A građane Doboja pitamo: smatrate li da je ovo značajno zeleno dostignuće ili posao koji bi gradske službe trebalo redovno da obavljaju bez velikih najava i evropskih konferencija?
Doboj ne treba da stane na 13 metara. Ako je ova staza zaista prvi korak, gradska vlast treba jasno da kaže gdje vodi drugi.
