Republika Srpska je novom emisijom evroobveznica od 500 miliona evra obezbijedila novac u trenutku kada joj na naplatu stiže stara obveznica iz 2021. godine od 300 miliona evra, sa dospijećem 27. aprila 2026. godine. Nova obveznica nosi kamatu od 6,25 odsto i dospijeva 2031. godine, što znači da je vlast kupila vrijeme i izbjegla trenutni udar na likvidnost, ali po visokoj cijeni.
Suštinski problem je u tome što novo zaduženje ne izgleda kao razvojni potez, već prije svega kao potez za održavanje budžetske stabilnosti. U zvaničnoj investitorskoj prezentaciji Ministarstva finansija Republike Srpske za 2026. godinu navodi se da je planirano gotovo 994 miliona evra zaduženja, dok otplate glavnice iznose oko 750 miliona evra, a najveći dio planiranog novog duga vodi se pod budžetske rashode, dok je znatno manji dio predviđen za investicione projekte. To znači da se novim dugom prije svega zatvaraju stare obaveze i održava tekuća potrošnja, a ne gradi nova razvojna osnova.
U takvom ambijentu opozicione tvrdnje da dio novca ostaje za povećanje plata u izbornoj godini politički su razumljive, ali važno je reći da za tvrdnju da je novac namijenjen za “kupovinu izbora” nema javno objavljenog zvaničnog dokaza. Ono što jeste činjenica jeste da budžet za 2026. predviđa rast rashoda za lična primanja zaposlenih, kao i veliki prostor za javnu potrošnju u godini kada vlast ulazi u osjetljiv politički period. Drugim riječima, dokazano je da novo zaduženje širi fiskalni manevarski prostor, ali nije dokazano da postoji formalna budžetska stavka koja potvrđuje političku optužbu opozicije.
Istovremeno, drugi stub na kojem stoji potrošnja u BiH, pa samim tim i u Republici Srpskoj, jeste novac iz inostranstva. Centralna banka BiH objavila je da su ukupni tekući transferi u 2025. godini dostigli rekordnih 5,92 milijarde KM, od čega se 4,46 milijardi KM odnosi na lične transfere, odnosno doznake iz dijaspore. Taj novac ne puni fabrike i ne otvara sam po sebi novu proizvodnju, ali održava potrošnju domaćinstava, ublažava socijalni pritisak i stabilizuje platni bilans. Zato se s pravom može reći da doznake danas predstavljaju jedan od glavnih amortizera ekonomske slabosti.
Problem je što realna ekonomija istovremeno šalje loše signale. Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku Republike Srpske, u januaru 2026. ukupan promet industrije pao je za 13,2 odsto u odnosu na isti mjesec prošle godine, dok je promet na domaćem tržištu potonuo za čak 31,4 odsto. Ni februarski podaci nisu donijeli ozbiljan preokret, jer je industrijska proizvodnja u prva dva mjeseca 2026. bila 8,2 odsto manja nego u istom periodu lani. Kada se tome dodaju skupo refinansiranje, rast budžetske potrošnje i oslanjanje na doznake, dobija se slika ekonomije koja još nije na dnu, ali ide u opasnom pravcu.
Zato je najpošteniji zaključak da Republika Srpska trenutno ne živi od snažnog privrednog zamaha, već od kombinacije novog zaduživanja, javne potrošnje i novca dijaspore. Dok god ta tri oslonca funkcionišu, sistem može izdržavati pritisak. Ali bez jačanja industrije, izvoza i investicija, svako novo zaduženje samo odgađa trenutak kada će račun doći na naplatu u mnogo težem obliku.
Foto: AI ilustracija
***
Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.
Čitaoci reporteri
Podjelite sa ostalim našim čitaocima ono što svakodnevno vidite, sa čime se susrećete, vaše utiske sa putovanja, neobične sutuacije kojima ste prisustvovali i zabilježili ih svojim foto-aparatom tokom ljetovanja, zimovanja, izleta... Pišite nam na našu email adresu:
