DOBOJ SVE RJEĐE IZGOVARA „DA“: Broj brakova pao za 43 odsto od 2018. godine

Podaci Republičkog zavoda za statistiku Republike Srpske, objavljeni u biltenu „Demografska statistika 2026” , pokazuju da je poslije oporavka u 2022. broj sklopljenih brakova u Doboju smanjivan tri godine zaredom. Ipak, godišnja smanjenja nisu bila jednaka: posljednje, od 3,1 odsto, blaže je nego u prethodne dvije godine.

Od 333 braka do najnižeg broja u posmatranoj seriji

Doboj je 2018. imao 333 sklopljena braka. Uslijedili su 318 u 2019, 272 u 2020. i 252 u 2021. godini. Preokret je zabilježen 2022, kada je broj povećan na 300, odnosno za 19 odsto u odnosu na prethodnu godinu.

Taj oporavak nije nastavljen. U 2023. evidentirano je 225 brakova, u 2024. njih 195, a u 2025. godini 189. U odnosu na 2022, to je 111 brakova manje, odnosno pad od 37 odsto. U odnosu na početak prikazane serije, 2018. godinu, smanjenje iznosi 43,2 odsto.

Na užem ekranu tabelu pomjerite vodoravno.

Izvor: RZS RS, Demografska statistika 2026 , tabela 4.1. Godišnje promjene i stope izračunate iz objavljenih podataka. Crta: prethodna godina nije uključena u prikaz.

Vrijednost od 189 jeste najniža u ovoj seriji, ali dostupni prikaz sam po sebi nije osnov za tvrdnju da je riječ o najmanjem broju brakova u istoriji Doboja. Za takav zaključak bila bi potrebna duža, metodološki uporediva evidencija.

Pad je veći od smanjenja ukupnog stanovništva

Broj stanovnika utiče na to koliko se brakova može očekivati na jednom području. Prema procjenama iz istog biltena, Doboj je sredinom 2018. imao 60.211 stanovnika, a sredinom 2025. godine 57.298. To je smanjenje od približno 4,8 odsto, znatno manje od pada broja sklopljenih brakova.

Kada se broj brakova izrazi na 1.000 stanovnika, pokazatelj za Doboj smanjen je sa 5,53 u 2018. na 3,30 u 2025. Dakle, smanjenje broja brakova nije samo proporcionalno smanjenju ukupne populacije.

To, međutim, još ne objašnjava uzroke. Ova opšta stopa koristi ukupno stanovništvo, uključujući djecu i već vjenčane osobe, i nije prilagođena starosnoj strukturi. Za potpunije tumačenje trebalo bi znati koliko u Doboju ima stanovnika u dobi u kojoj se najčešće sklapa brak, koliko je među njima nevjenčanih i kako se ti brojevi mijenjaju.

U Republici Srpskoj dugoročno blaži pad

U cijeloj Republici Srpskoj broj sklopljenih brakova smanjen je sa 5.966 u 2018. na 4.921 u 2025., odnosno za 17,5 odsto. Dobojskih 43,2 odsto predstavlja znatno veće dugoročno smanjenje.

Slika posljednje godine je drugačija: u odnosu na 2024, broj brakova u Republici Srpskoj smanjen je za 3,4 odsto, a u Doboju za 3,1 odsto. Zato je za razumijevanje dobojskog rezultata važna cijela serija, a ne samo posljednja godišnja promjena.

Okruženje nema jedinstven trend

Prnjavor je 2025. imao 197 sklopljenih brakova, osam više od Doboja, iako je njegov procijenjeni broj stanovnika znatno manji: 31.300 prema dobojskih 57.298. U Modriči su evidentirana 132 braka, Tesliću 137, Derventi 84, a Petrovu 23.

U odnosu na 2024, broj je povećan u Prnjavoru, Modriči, Derventi i Petrovu, dok je u Doboju i Tesliću smanjen. Ovih šest lokalnih zajednica zajedno imalo je 762 sklopljena braka, deset više nego godinu ranije. To pokazuje da se dobojski pad u 2025. nije ponovio u svim posmatranim sredinama.

Na užem ekranu tabelu pomjerite vodoravno.

Izvor: RZS RS, Demografska statistika 2026 , tabela 4.1; autorski proračun. Izbor šest lokalnih zajednica služi poređenju i ne predstavlja zvanično definisanu statističku regiju.

Petrovo ima najveći procentualni rast, 76,9 odsto, ali taj podatak treba čitati zajedno sa ukupnim brojevima: riječ je o povećanju sa 13 na 23 braka. Kod malih zajednica i nekoliko događaja može znatno promijeniti godišnji procenat.

Sa 3,30 brakova na 1.000 stanovnika, Doboj ima najnižu stopu među ovih šest lokalnih zajednica. Za Republiku Srpsku, proračun na osnovu objavljenog broja brakova i procjene stanovništva daje 4,45. Ovi pokazatelji omogućavaju poređenje zajednica različite veličine, uz ograničenje da njihove starosne strukture nisu jednake.

Šta govori podatak o 17 razvoda

Za Doboj je u 2025. evidentirano i 17 razvedenih brakova, četiri više nego u 2024, kada ih je bilo 13. Na početku posmatrane serije, 2018, bilo je 36 razvoda.

Broj razvoda iz jedne godine ne treba tumačiti kao ishod brakova sklopljenih te iste godine. Razvodi se mogu odnositi na zajednice nastale mnogo ranije, a objavljuju se prema posljednjem zajedničkom prebivalištu supružnika. Zato odnos između 17 razvoda i 189 sklopljenih brakova ne pokazuje koliki je procenat novih brakova propao.

Brojevi potvrđuju trend, ali ne daju sve odgovore

Podaci za Doboj potvrđuju smanjenje broja formalno sklopljenih brakova tokom posmatranog perioda. Ne otkrivaju, međutim, koliko je na to uticala promjena starosne strukture, koliko odlazak stanovništva, a koliko odgađanje braka ili izbor vanbračne zajednice. Ekonomske i stambene okolnosti takođe se ne mogu proglasiti dokazanim uzrokom lokalnog pada na osnovu ove tabele.

Za širi kontekst, RZS RS navodi da je u 2025. prosječna starost pri sklapanju prvog braka iznosila 30,6 godina za mladoženju i 27,7 za nevjestu. To su podaci za cijelu Republiku Srpsku, a ne posebne vrijednosti za Doboj.

Sljedeći korak u lokalnoj analizi bio bi povezivanje ove serije sa podacima o starosti i prethodnom bračnom statusu supružnika, kao i sa istraživanjem uslova u kojima mladi planiraju samostalan život. Sam broj brakova nije dovoljan ni za procjenu kvaliteta porodičnog života ni za prognozu broja rođenih.

Za pregled broja stanovnika i starosne strukture po gradovima i opštinama dostupna je i interaktivna demografska karta za 2025. godinu, autora Željka Asentića . Karta pruža dodatni demografski kontekst; ne prikazuje višegodišnju seriju sklopljenih brakova obrađenu u ovom članku.